ŚREDNIOWIECZE
Załamanie się Cesarstwa Rzymskiego oznaczało zmiany w tak wielu dziedzinach życia ówczesnych ludzi, że uważa się ją za początek nowej epoki. Nazwano ją Średniowieczem (tzn. Średni wiek)
Średniowiecze trwało w europie jedenaście stuleci od IV/V do XV wieku.
W Polsce umownie datuje się początek średniowiecza na rok 966 czyli Chrzest Polski.
W skali europejskiej jest to 476 rok, zdobycie Rzymu przez żołnierzy germańskich.
1. Klimat duchowy okresu
W wyniku podziału Cesarstwa Rzymskiego na zachodniorzymskie i wschodniorzymskie u schyłku starożytności (395r.n.e) . Europa rozpadła się na dwa odrębne kręgi kulturowe: a)zachodni na podłożu łaciński
b)wschodni na greckim.
W Kościele zaś zaczyna się rozpad chrześcijaństwa na prawosławne i katolickie. Rozwój cnót moralnych, Zycie dla Boga, pobożność była wyłącznie celem wychowania.
Obalono pogański zwyczaj wyrzucania dzieci chorych.
Teocentryzm ukształtował oblicze kultury stawiając Boga w centrum.
Średniowieczne widzenie świata przeobrażało rzeczywistość w alegorię dobra którego najwyższym dawcą był Bóg, oraz zła, którego sprawcą był wszechobecny szatan. Mieszczanie i chłopi stanowili stany niższe, stąd symbolami epoki stał się: krzyż i miecz.
2. Polityka Kościół
Najważniejsze: Cesarstwo i Papiestwo
Spór pomiędzy cesarstwem a papiestwem nie doprowadził wszakże do rozłamu europejskiej wspólnoty katolickiej, ale przygotował jej przyszły szesnastowieczny kryzys.
3. Religia i filozofia
Za królowa nauk uchodziła teologia. Początkowo jej filozofia stworzyła wówczas kierunek zwany scholastyką, której celem było rozumowe, uzasadnienie prawd wiary, w czym pomocni mieli się okazać niektórzy myśliciele pogańskiej starożytności głównie Arystoteles.
W ramach scholastyki mieściły się dwa główne kierunki: augustynizm i tomizm.
Filozofia Św. Tomasza z Akwinu do dzisiaj jest przyjmowana przez kościół.
Franciszkanizm- Św. Franciszek z Asyżu- to typ wiary pogodnej, proste, radosnej miłości do świata, na wypełnianiu nakazów miłosierdzia, ubóstwa i braterstwa.
Ruchy religijne sprzeciwiały się naukom oficjalnie głoszonych przez kościół.
Husytyzm- powstał w Czechach pod przywództwem Jana Husa, wpływowe stronnictwo religijno-polityczne, występujące przeciw siedzkiemu władcy, negując także niektóre dogmaty (Np. spowiedź). Husytyzm został jednak stłumiony a sam Hus spalony na stosie.
4. Architektura
Chrześcijańska symbolika silnie oddziaływała na dwa typowe średniowieczne style w sztuce. Budowle reprezentujące oba te style wyrażały na swój sposób czy to ornamentyka o temacie religijnym, czy symbolika bryły i kształtu, określone chrześcijańskiej treści i idei.
a) styk romański
hierarchicznie uporządkowane człony bryły i kolumnady budowli kościelnych, oraz bogatej symbolice plany i wyposażenia plastycznego.
Kościoły wznoszone najczęściej na planie krzyża łacińskiego stosując sklepienie kolebkowe lub krzyżowe z niewielkimi, wąskimi otworami okiennymi, umieszczonymi wysoko w ciężkich murach.
b) styl gotycki
z cegły wznoszono smukłe budowle o cienkich murach, ostrołukowe sklepienia powiększone wysokie okna z przepięknymi witrażami. Ukierunkowana wzwyż Strzelisty o zwielokrotnionej dekoracyjności zewnętrznej, obrastający rzeźbą, płaskorzeźbą gotyk podbiło rozległe obszary europy.
5.Literatura i piśmiennictwo
a) mało kto umiał pisać i czytać
b) zmodyfikowano łacinie
c) trudności w zapisywaniu w języku polskim znaków alfabetu łacińskiego
d) pierwsi literaci.
6.Język średniowiecz
Dominacja łaciny-język ludzi wykształconych. Język polski dopiero formował się z dialektyków i dopracowywał się poziomu odpowiedniego do wyrażania.
7. Historiografia
Pierwsze zapiski w języku polskim:
Bulli Gnieźnieńskiej 1136r.
,,Daj Ac ja pobruszę a ty poczywaj”
Wincenty kadłubek powieści, legendy 1202r.
Jan Długosz 12 ksiąg
Księga henrykowska 1270r.
8.Literatura
Religijna: średniowieczne pieśni religijne, ,,Bogurodzica”, ,,Posłuchajcie bracia miła” , ,,Lament świętokrzyski” , hymn pierwszy polski.
Świecka: Wiersze stoły- ,, O zachowaniu się przy stole”
,,Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią”
,,Satyra na leniwych chłopów”
9.Dwa typy literackich bohaterów
Asceta- Św. Aleksy i chrześcijański rycerz- bez skazy, wiara, umiłowanie władcy, ,,Pieśń o Rolandzie’ XI w.
Główne elementy, myśli średniowieczne i średniowieczne wzory osobowe zostały jednak w następnej epoce albo całkowicie odrzucone, albo gruntownie zmodyfikowane.
nikosia20