Radkiewicz.docx

Radkiewicz: Społeczeństwo w czasach zmiany

             Psychologia społeczna

Style przywiązywania do ludzi u osób dorosłych. Psychologiczny realizm konstruktu w               świetle jego związków z wybranymi właściwościami osobowości i               psychospołecznej mentalności jednostki.

- Dla dobrostanu psychicznego ważna jest przynależność, działanie na rzecz grupy,               nawiązywanie kontaktów z innymi - są to pochodne naszych poznawczych               reprezentacji Ja i innych osób.

- Style przywiązywania - indywidualnie zróżnicowane relacje pomiędzy obrazem siebie i               innych ludzi.

- Dla wszystkich teorii przywiązania wspólne jest przekonanie o konieczności nawiązywania               relacji przez jednostki.

- Style przywiązania są wykształcane w dzieciństwie, opiekun/rodzic - niemowlę, sposób               reakcji rodzica na różne emocje dziecka determinuje sposób nawiązywania relacji w               dorosłości.

- Funkcjonowanie rodzica, jest wzorem dla dziecka, pomaga odpowiedzieć dziecku na               pytania typu: czy zasługuję na uwagę innych, czy jestem ważny, zachęca do               odkrywania świata lub unikania innych. Bliskie związki vs. lęk i zablokowanie               potrzeb poznawczych.

- Robocze modele wewnętrzne - schematy, konstrukty nawiązywania relacji, np. czy mogę               liczyć na reakcję innych.

- Bowlby: badania dzieci przy użyciu metody strange situation - dzieci przyprowadzane do               nowego miejsca, przez rodzica, który następnie je opuszczał, potem wracał:

              3 style reakcji dzieci na sytuację:

              1. Bezpieczny styl przywiązania (secure attachment) - w pierwszych minutach               separacji stres, ale po chwili zainteresowanie nowym otoczeniem i zabawkami.               Radość z powrotu rodzica, ale dalej zainteresowanie zabawkami. Opiekunowie stale               dostępni i reagujący na potrzeby dziecka od najmłodszych lat.

              2. Lękowo-ambiwalentny styl przywiązania (anxious-ambivalent attachment) - lęk,               złość przy separacji, brak eksploracji zabawek, po powrocie zaabsorbowanie               rodzicem, a dalej brak zainteresowania zabawkami. Rodzice przejawiający niespójne               reakcje - raz są dostępni, a raz nie.

              3. Lękowo-unikaniowy styl przywiązania (anxious-avoidant attachment) - brak               stresu, zainteresowanie zabawkami, ale unikanie rodzica, brak zainteresowania nim.               Rodzice, którzy konsekwentnie odmawiają dzieciom uwagi, bliskich kontaktów.

- Style pozostają niezmienne, o ile nie następują drastyczne różnice w otoczeniu.

- Wzorce nieświadome i wyuczone, kolejne doświadczenia, niezgodne z oryginalnym               schematem są asymilowane i dostosowywane do istniejących już schematów, nie               modyfikują ich.

- Zmiany można dokonać przez świadomą analizę sytuacji i modyfikację schematów.

- Różnice pomiędzy stylami przywiązania pomiędzy dziećmi i dorosłymi: dzieci bardziej               egocentrycznie (wymagają opieki, ale nie zapewniają jej opiekunowi), dorośli               oczekują wzajemności od partnerów, dzieci wymagają stałego kontaktu, dorosłym               wystarczy świadomość, że jest ktoś do kogo mogą się zwrócić.

- Modele przywiązywania dzielą się na 2 wymiary: obrazy siebie (osoba zasługująca lub nie               na miłość, uwagę, zainteresowanie, wsparcie itd.) i innych (jako godnych lub nie              zaufania, rzetelnych, dostępnych lub odrzucających itd.)

Kombinacja tych dwóch wymiarów pozwala wyodrębnić wzorce przywiązania u ludzi.

4 wzorce przywiązania u dorosłych:

1. Bezpieczny wzorzec: wysoka samoocena, poczucie zasługiwania na miłość,               zainteresowanie itd. Czują się komfortowo w związkach, nie mają poczucia utraty               autonomii.

2. Absorbujący styl przywiązania (preoccupied with relationship) - osoby o niskiej               samoocenie, ale wysokiej ocenie innych. Ich poczucie własnej wartości zależy od               stopnia relacji z innymi. Spędzają dużo czasu na budowaniu relacji, łatwo się               zakochują, są zardrosne, domagają się opiekuńczości, ale są asertywne i mało liczą się               z uczuciami partnerów.

3. Lękowy styl przywiązania (fearful attachment) niska samoocena oraz niska ocena innych.               Unikanie bliskich relacji w celu uniknięcia odrzucenia, braku akceptacji.

4. Odrzucający styl przywiązania (dissmissing-avoidant attachment) wysoka samoocena,               poczucie zasługiwania na zainteresowanie, ale niska ocena innych i oczekiwania               wobec nich. W celu ochrony ego, brak nawiązywania relacji, niezależność (np. praca),               niezobowiązujące relacje seksualne, nadużywanie alkoholu i narkotyków.

- Brak empirycznych dowodów tej teorii, ale prawdziwość niewykluczona.

- Teoria niejasna, bo brak operacjonalizacji pojęć. Np. brak zaufania może dotyczyć bliskich               ludzi lub wszystkich ludzi. Te rodzaje zaufania są od siebie prawie niezależne.

              Osoby z wysoką samooceną (bezpieczni i odrzucający) częściej angażują się w               działania eksploracyjne. Odrzucający więcej pracują i częściej angażują się w               aktywności pozazawodowe, ale nie społeczne. Absorbujący są niezorganizowani,               mało pracują.

- Na podstawie tej teorii można przypuszczać, że te style wiążą się również z celami               życiowymi i wartościami jednostek.

- Shalome Schwartz: model wartości osobistych - 10 wartości, które można umieścić na               dwóch wymiarach: (1) umacnianie-przekraczanie Ja i (2) konserwatyzm-otwartość na               zmianę. Biegun otwartości na zmianę wyznacza hedonizm i stymulacja. Obie te               wartości są związane z potrzebą ekspresji Ja,  ale przeciwstawne potrzebie               bezpieczeństwa i tradycji. Te wartości są ważne dla jednostek z bezpiecznym stylem,               lękowi cenią sobie tradycję, nie lubią zmian. Odrzucający styl wiąże się pozytywnie z               wartościami umacniania Ja (ważne dla nich są: osiągnięcia, władza).

- Style przywiązania wpływają na przekonania o świecie społecznym.

              a) Lękowy styl związany z zagrażającą (lęk społeczny) i autorytarną wizją świata, wg                             nich należy podporządkować się władzy, zasadom i normom.

              b) Bezpieczny styl ma pozytywny obraz świata.

              c) Odrzucający styl związanym z antagonistyczną wizją świata, przekonanie o                                           rywalizacjyjnej naturze świata (darwinizm społeczny). Wysoka samoocena                             sprawia, że oczekują oni wygranej w społeczeństwie, brak potrzeby opieki ze                             strony innych.

- Lękowi i odrzucający, często negatywnie określają innych, brak tolerancji na odmienności,               mają skłonność do ksenofobii i uprzedzeń silna obrona własnych przekonań,               szczególnie w sytuacji poczucia zagrożenia. Odrzucający przejawiają najwięcej               agresji.

- Bezpieczni i absorbujący odrzucają społeczny darwinizm i negatywną wizję świata.

- Badania: ankieta, 300 osób z całej Polski, dobór losowy. Czytano badanym opisy własnych               zachowań i nastawienia do świata i mieli się ustosunkować w skali 1-9 (całkowicie się               nie zgadzam - całkowicie się zgadzam).

- Pomiar samooceny - kwestionariusz M. Rosenberga - 13 pytań typu „Sądzę, że mam wiele               cennych zalet”.

- Pomiar zaufania do bliskich: 4 pytania czy masz zaufanie do (1) najbliższej rodziny, (2)               dalszej rodziny, (3) sąsiadów, (4) współpracowników.

- Pomiar zaufania do ludzi: kwestionariusz Yamagishi, 7 pytań typu „Uważam, że nikomu               nie należy ufać”.

- Pomiar wartości osobistych: kwestionariusz Schwartza: Portrait Values Questionnaire, 40               pytań, metoda portretowa - opis zachowań innych ludzi, badani mieli określić stopień               własnego podobieństwa do nich. 10 wartości: uniwersalizm, dobroć, podmiotowość,               osiągnięcia, władzę, bezpieczęstwo, stymulację, konformizm, hedonizm i tradycję.

- Zgodnie z metodologią Schwartza wskaźniki poszczególnych typów wartości zostały               poddane ipsatyzacji (centrowaniu).

- Pomiar przekonań społecznych:

              Autorytaryzm - skala autorytaryzmu B. Altmeyera

              Darwinizm społeczny - skala J. Duckitta i K. Fisher

              Świat społeczny jako zagrożenie - Duckitt i Fisher

              Orientacja na społeczną dominację - J. Sidanius

              Ksenofobia - wskaźnik stosowany przy badaniach International Social Survey               Programme (Cichomski, Jerzyński, Zieliński)

              Uprzedzenia - skala F. Bogardusa

-  Wyniki

BSP - bezpieczny styl przywiązywania jest najbardziej typowy dla społeczeństwa, najmniej               osób opisało LSP - lękowy:

- słaba pozytywna korelacja pomiędzy wiekiem a LSP - co wskazuje, że u osób starszych jest               większa skłonność do lękowych relacji.

korelacje:

najsilniejsza ujemna korelacja pomiędzy LSP i BSP, co znaczy, że są przeciwieństwami.

silna ujemna korelacja pomiędzy ASP (absorbującym) i OSP (odrzucającym) - też są przeciwne, ale każde z nich pozytywnie koreluje z LSP, co może wskazywać na to, że ASP i OSP, mają podłoże lękowe.

Style przywiązania a samoocena i zaufanie do innych:

BSP wzrasta z samooceną, a LSP wzrasta wraz z obniżającą się samooceną.

Pozytywny wpływ zaufania do bliskich na BSP, ale brak odwrotnego efektu na LSP (!).

Zaufanie do ludzi negatywnie (!) koreluje z BSP, ale w bardzo niewielkim stopniu. Różnica               ta jest dowodem na to, że zaufanie do bliskich, a do ludzi ogólnie to dwa odmienne               zjawiska.

              Niski poziom samooceny wiąże się z ASP, ale jej wysoki poziom, wbrew               oczekiwaniom nie sprzyja OSP. Niski poziom zaufania do bliskich sprzyja OSP, ale               jego wysoki poziom nie wpływa na ASP.

Hipoteza potrójnej interakcji: przypuszczenie, że samoocena i zaufanie do bliskich i               innych będzie miało na jednym biegunie BSP, a na drugim (niskim) LSP. Hipoteza ta               się nie potwierdziła - niezależnie od poziomu samooceny LSP jest najsłabszy, gdy               towarzyszy mu wysokie zaufanie do bliskich i do innych ludzi.

Czyli: Zaufanie do bliskich lub innych nie wpływa na ASP i LSP.

Style przywiązywania się a wartości osobiste:

Hipoteza: BSP powiniem być powiązany z hedonizmem i potrzebą stymulacji (sprzyjają               odkrywaniu świata), otwartością na zmianę, a negatywnie powiązany z               bezpieczeństwem, tradycją, konformizmem (które sprzyjają LSP). Hipoteza w               większości potwierdzona. Nieoczekiwana negatywna korelacja dobroci/życzliwości z               BSP, a pozytywna z LSP - wynika z tego, że BSP nie sprzyja bliskości i               zaangażowaniu. Pozytywna korelacja BSP z preferencją dla władzy. (Zgodnie z               modelem Schwartza). ASP jest niezależne od wartości, a OSP koreluje pozytywnie z               potrzebą władzy, a negatywnie z uniwersalizmem - wartością związaną z               transcendencją, która wiąże się z rozumieniem, tolerancją i dobrem innych ludzi.

Style przywiązania a przekonania o świecie społecznym:

LSP koreluje pozytywnie z wizją zagrażającego świata, ksenofobią, uprzedzeniami i niezbyt               silna, ale zauważalna akceptaca dla autorytaryzmu (jako środka uchronienia świata               przed zniszczeniem).

OSP przekonanie, że społeczństwo to „ludzka dżungla”, gdzie panuje rywalizacja i jeddyną               obroną przed tym jest makiawelizm (postawa lekceważąca innych, brak uczuć i               wykorzystywanie ludzi do swoich celów). Wbrew oczekiwaniom nieistotny               statystycznie wynik orientacji na dominację, ale wysoki poziom ksenofobii.

BSP i ASP - brak negatywistycznej wizji świata.

Podsumowanie:

Style absorbujący i odrzucający są powiązane z przywiązaniem lękowym. Komponent               lękowy ma jednak w obu przypadkach  odmienną genezę. W ASP lęk przed               odrzuceniem ze względu na niską samoocenę, a w OSP ze względu na niską ocenę               innych ludzi.

W Polsce społeczeństwo kształtuje przekonanie, że ufać możemy tylko tym, których już               dobrze znamy.

Realizm psychologiczny: badania nie potwierdziły przekonania Bowlby’ego, że BSP chroni               jednostkę przed negatywnymi przekonaniami o świecie - badania wykazały brak               związku.

BSP: im bardziej bezpieczny styl, tym mniejsza troska o innych, a tym wyższe wartości               związane z ekspansją Ja. Typ egocentryczny - jest przekonany o tym, że zasługuje na               miłość innych, więc już się o nią nie troszczy. Wbrew teoriom na początku, ten typ               nie wydaje się optymalny w kontaktach z innymi, bo zamyka na otoczenie.

Nie wiadomo czy różnice pomiędzy teoriami, a badaniami wynikają ze specyfiki kulturowej               czy uniwersalnego aspektu BSP. Potrzebne byłyby porównania międzykulturowe.

Na style przywiązania najbardziej wpływają ukształtowane w dzieciństwie schematy Ja i               Innych. Ale u osób z niską samooceną sądy o sobie są bardziej zmienne, niż u tych z               samooceną wysoką. Dlatego można oczekiwać, że ASP i LSP będą bardziej zmienne i               podatne na nastrój i dostępne informacje niż BSP i OSP (ale ta hipoteza jest               niesprawdzona).