Historia literatury polskiej i powszechnej
Pozytywizm - kierunek w filozofii i literaturze zainicjowany przez Auguste'a Comte'a w drugiej połowie XIX wieku i kontynuowany do czasów współczesnych). Podstawowa teza pozytywizmu: jedynie prawdziwą wiedzą jest wiedza naukowa, która może być zdobyta tylko dzięki pozytywnej weryfikacji teorii za pomocą empirycznej metody naukowej.
Twórcy pozytywizmu: Eliza Orzeszkowa, Maria Konopnicka , Bolesław Prus i H. Sienkiewicz
Scjentyzm –zespół poglądów filozoficznych głoszących, że prawdziwą i w pełni uzasadnioną wiedzę o rzeczywistości dostarczają jedynie nauki przyrodnicze. Rozwinął się w drugiej połowie XIX wieku z empiryzmu i pozytywizmu
Emancypacja – wyzwolenie i obdarzenie kogoś pełnią praw.
Asymilacja kulturowa proces określający całokształt zmian społecznych i psychicznych, jakim ulegają jednostki, odłączając się od swojej grupy i przystosowując się do życia w innej grupie o odmiennej kulturze.
Utylitaryzm (filozofia zdrowego rozsądku) Podstawowa teza: najwyższym dobrem jest pożytek jednostki lub społeczeństwa, a celem wszelkiego działania powinno być „największe szczęście największej liczby ludzi".
SYLWETKI: Cyprian Kamil Norwid poeta, prozaik, dramatopisarz, eseista, grafik, rzeźbiarz, malarz Często uznawany za ostatniego z czterech najważniejszych polskich poetów romantycznych. Wielu historyków literatury uważa jednak taki pogląd za zbytnie uproszczenie, zaliczając jego twórczość raczej do klasycyzmu i parnasizmu. *tytuły: Pielgrzym (wiersz o pojmowaniu życia jako wędrówki, podróży)
William Blake XVIII wieczny angielski poeta, pisarz, rytownik,malarz, drukarz i mistyk, prekursor romantyzmu(!!). Przez współczesnych nazywany często mad Blake, zaliczany czasem do grona tzw. poetów wyklętych w literaturze angielskiej.
William Szekspir ur w XVIwieku (prawdopodobnie 1564r.) w Stratford-upon-Avon,– angielski poeta, dramaturg, aktor. Powszechnie uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy literatury angielskiej oraz reformatorów teatr. Pisał zarówno komedie i tragedie.
Karol Dickens - angielski powieściopisarz (pozytywizm) Uznawany za najwybitniejszego przedstawiciela powieści społeczno-obyczajowej w drugiej połowie XIX w. w Anglii. *tytuły: Oliver Twist (powieść o chłopcu sierocie, który był okropnie traktowany w sierocińcu, potem zaczął zadawać się z bandytami, ale nie potrafił nikogo okraść itd, gdyż miał dobre serce. Pewnego razu został zmuszony na napad na dom starej arystokratki, gdzie został postrzelony w koloano) Pani zadecydowała, że chłopiec zostanie u niej w domu. Mimo, że bandyci chcieli potem "odbić" Olivera, ale ten nie był już bezbronny, był otoczony przyjaciółmi.) Opowieść wigilijna (okazuje głębokie doświadczenie i przemianę skąpca Ebenezera Scrooge’a podczas nocy wigilijnej)
Wybrani laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie literatury:
1. Henryk Sienkiewicz (1905) za całokształt twórczości Pozytywizm
2. Władysław Reymont (1924)"chłopi" Młoda Polska
3. Ernest Hemingway (1954) "stary człowiek i morze" XX lecie międzywojenne
4.Albert Camus (1957) za całokształt twórczości/"dżuma" Egzystencjalizm
5. Czesław Miłosz (1980) za całokształt twórczości Współczesność
6. Wisława Szymborska (1996) za całokształt twórczości Współczesność
7.
AUTORZY
UTWORY
BOHATEROWIE/FABUŁA
ANTYK
Homer
„Iliada”
Historia wojny Trojańskiej. Jednak głównym i najważniejszym wątkiem jest gniew Achillesa.
„Odyseja”
Opowieść o powrocie Odyseusza spod Troi do Itaki.
Odys, Telemach, Penelopa, Nestor, Menelaos
Sofokles
„Antygona”
Antygona, Ismena, Kreon, Hajmon, Eurydyka, Tejrezjasz
„Król Edyp”
Tragedia przedstawia bezsilność wobec nieodgadnionych praw losu. Ukazuje historię Edypa, człowieka próbującego oszukać przeznaczenie, chcącego żyć spokojnie, w zgodzie ze światem. Nad Edypem ciąży klątwa, od której nie da się uwolnić. Kazirodztwo i ojcobójstwo są niewybaczalnymi przewinieniami. Piętno pozostaje także na dzieciach (rodzeństwie) Edypa.
Horacy
„O co poeta prosi Apollina”
Wergiliusz
„Bukoliki”
Owidiusz
„Żale”
Seneka
„O życiu szczęśliwym”
ŚREDNIOWIECZE
nieznani
„Dzieje Tristana i Izoldy” „Pieśń o Nibelungach” „O królu Arturze i rycerzach Okrągłego Stołu”
nieznany
„Pieśń o Rolandzie”
Francuski epos rycerski. ...
a.myga