EUROPA.doc

EUROPA

-Europa jest kontynentem, na którym występuje bardzo dużo nazw geograficznych.
-Jest kontynentem o najlepiej poznanej budowie geologicznej.
-Najdłużej prowadzone są tu pomiary meteorologiczne.
-Jest to kontynent o szczególnie urozmaiconej lini brzegowej.

Półwyspy:
Półwysep Skandynawski (największy)
Istnieją dwa poglądy odnośnie granic Półwyspu Skandynawskiego ze stałym lądem:
1.) granicą jest linia pomiędzy Zatoką Botnicką a Morzem Białym
2.) granicą jest linia pomiędzy Zatoką Fińską a Morzem Białym

Za tymi poglądami przemawiają następujące fakty:
-gdyby skandynawia trochę się obniżyła to na lini: zat. Botnicka - m. Białe powstało by morze.
-natomiast linia: zat. Fińska - m. Białe jest glintem. (glint - pas na którym zanika jedna jednostka geologiczna a zaczyna się druga).

Na Półwyspie Skandynawskim znajdują się Góry Skandynawskie. Powstały one w orogenezie kaledońskiej. Są to jedyne góry w Europie, które się zachowały z tamtych czasów. Zostały one nieco odmłodzone w orogenezie hercyńskiej ale większe znaczenie miała dla nich orogeneza alpejska, w której też zostały wyniesione a dodatkowo podniusł sie i nadal się podnosi cały półwysep. Góry te charakteryzują się tym, że możemu tu spotkać jednocześnie fieldy i fiordy. (field - wysoko wyniesiona równina?). Według teorii geologicznych Góry Skandynawskie, Góry Kaledońskie i Apallachy stanowiły kiedyś jeden górotwór, kiedy jeszcze nie istniał Ocean Atlantycki.

Półwysep Pirenejski
Starożytni mówili, że jest to mała afryka.
Geologicznie półwysep Pirenejski jest częścią platformy afrykańskiej. Jest on wysoko wyniesiony (wyżynny), podobnie jak kontynent afrykański. Jest doczepiony do Europy. Jego linia brzegowa jest prosta. Z Europą łączą go młode góry fałdowe - Pireneje.

Półwysep Apeniński
Podręcznikowy przykład półwyspu. Wiadomo gdzie się zaczyna i gdzie się kończy.

Półwysep Bałkański
Jego granice też są kontrowersyjne. Jedni uważają, że Półwysep Bałkański znajduje się na południe od Dunaju. Inni natomiast twierdzą, że jest on tylko pomędzy morzem Egejskim a morzem Adriatyckim.


Kręgosłup Orograficzny Europy
Alpidy - młode góry fałdowe powstałe w ciągu ostatnich 20-50 mln lat. Ciągną się od Pirenejów przez Europę płd. do płw. Bałkańskiego przez morze Marmara dalej na wschód.
Alpy - góry najlepiej i najwcześniej poznane. Dostrzeżono, że zbudowane są one z płaszczowin o długości do 100 km (płaszczowina - gigantyczny powalony fałd). Później takie samę płaszczowiny odkryto w Karpatach, Pirenejach, Górach Dynarskich i wszystkie góry o takiej budowie nazwano Alpidami. Alpidy powstały przez nasuwanie się płyty afrykańskiej. Przed tym procesem europą był tylko ląd od dzisiejszych Alpidów na wschód.
W całych Alpidach były lodowce.
Alpidy łączy budowa geologiczna i rzeźba.
Również roślinność łaczy Alpidy: kosówka (roś. karłowata) i łąki. W zasadzie różnice występują tylko w roślinności leśnej.
Uważa się także, że różnice w roślinności Alpidów poza położeniem geograficznym można tłumaczyć ingerencją człowieka.
Rzeźba Alpejska - naprzemianległe grzbiety i doliny oraz występowanie form glacjalnych.

Resztę Europy stanowią głównie niziny rozciągające się od Atlantyku po Ural. Niż ukształtował się w pleistocenie.
Obszary na wschód od Wisły to najstarsza Europa - prekambryjska. Na zachód od Wisły jest niż paleozoiczny. Obie te jednostki pogodziło zlodowacenie.
Europa paleozoiczna stanowi trójkąt, którego podstawą jest Ocean Atlantycki a wierzchołkiem góry Świętokrzyskie.

Europejskie Wulkany
-Na Islandi (strefa ryftu)
-W basenie morza Śródzimnego - wulkany związane z ruchami górotwórczymi.
-Wulkany w Sudetach (wzdłuż uskoku sudeckiego) nie działają od 1 mln lat.

Rzeki
Rzeki Śródziemnomorskie
Zimą mogą być rwącymi rzekami bo jest deszczowa zima a latem jest sucho.
Rzeki Europy Zachodniej
Przez cały rok są pełnowodne tzn., że przez cały rok poziom wody jest wyrównany.
Rzeki Europy Wschodniej
Jest tu zmienny stan wody w rzekach. Wiosną więcej latem mniej wody. W Polsce rzeki są nieprzewidywalne.

Ciekawostki
Mont Blanc - 4807 mnpm najwyższy szczyt w Alpach i Europie
Pico de Aneto - 3404 mnpm - najwyższy szczyt w Pirenejach
Bobotov Kuk - 2522mnpm - najwyższy szczyt w Górach Dynarskich
Corno Grande - 2912 mnpm - najwyższy szczyt w Apeninach
Galdhřpiggen - 2469 mnpm - najwyższy szczyt w Górach Skandynawskich
Narodna - 1895 mnpm - najwyższy szczyt w Górach Ural
Gerlach - 2655mnpm - najwyższy szczyt w Karpatach
Najniższy punkt - 28 mppm - okolice morza Kaspijskiego
rz. Wołga - (Rosja) najdłuższ rzeka europy
rz. Dunaj (Niemcy, Austria, Słowacja, Węgry, Chorwacja, Jugosławia (Serbia), Rumunia, granica Rumuńsko-Bułgarska i Rumuńsko-Ukraińska) 2 co do długości w Europie
rz. Dniepr - (Rosja, Białoruś, Ukraina) 3 co do długości w Europie
Ładoga - największe jezioro w europie (Rosja)


EUROPA - wiadomości encyklopedyczne
Kontynent na półkuli północnej. Od płn. i płd. otaczają Europę: Ocean Atlantycki i jego morza poboczne: Barentsa, Norweskie, Północne oraz morza śródlądowe: Białe, Bałtyckie i Śródziemne (z morzami: Liguryjskim, Tyrreńskim, Adriatyckim, Jońskim, Egejskim, Czarnym i Azowskim). Od Afryki Europę oddzielają cieśniny: Sycylijska i Gibraltarska, od Azji cieśniny: Bosfor i Dardanele oraz morze Marmara. Granica z Azją jest umowna, najczęściej prowadzi się ją wzdłuż wschodnich stoków Uralu, doliną Emby do morza Kaspijskiego i Obniżeniem Kumsko-Manyckim. Skrajnymi przylądkami lądowej części N (na Półwyspie Skandynawskim; Norwegia),¢Europy są: Przyl. Północny 71°08 W (na¢N (na Półwyspie Iberyjskim; Hiszpania) i Przyl. Roca 9°30¢Marroquí 35°58 Półwyspie Iberyjskim; Portugalia) oraz ujście Bajdaraty do morza Karskiego E. Największa rozciągłość południkowa 4,3 tys.km, równoleżnikowa — 5 tys.¢68°14 km. Powierzchnia ok. 10,5 mln km2.

Warunki naturalne

Ukształtowanie poziome
Europa jest najbardziej rozczłonkowanym kontynentem. Półwyspy stanowią ok. 25% pow., wyspy 7,3%. Największe półwyspy to: Skandynawski, Bałkański, Apeniński, Iberyjski, Jutlandzki. Największe wyspy to: Wielka Brytania, Irlandia, Islandia, Spitsbergen, Nowa Ziemia, Kreta, Sycylia, Sardynia, Korsyka. Linia brzegowa jest bardzo rozwinięta - dł. ok. 38 tys. km. Wybrzeża Europy Północnej w wyniku transgresji morza na obszary o rzeźbie glacjalnej — fiordowe lub skjerowe; wynurzają się zszybkością 2–8 mm na rok; pd.-zach. wybrzeże M.Bałtyckiego obniża się ok. 1 mm na rok, pd.-wsch. — jest wyrównywane działalnością fal i prądów morskich; pd. wybrzeża M.Północnego ukształtowały się wskutek wdzierania się morza na obniżającą się równinę nadmor.; wybrzeża atlantyckie są na ogół skaliste, niszczone przez abrazję morską. Podniesienie się oceanu w holocenie spowodowało przekształcenie się ujściowych odcinków dolin rzecznych w estuaria (Tamizy, Sekwany, Loary, Garonny) lub w riasy (wybrzeża Irlandii, Płw. Bretońskiego i Płw. Iberyjskiego). Na poszczególnych odcinkach wybrzeża M.Śródziemnego występują typy zarówno akumulacyjne, jak i abrazyjne; specyficzny typ (dalmatyński) ma pn.-zach. wybrzeże Płw. Bałkańskiego. W ujściach rzek do mórz pobocznych i zamkniętych (bezodpływowych) powstały delty (największe Wołgi i Dunaju). Europa jest otoczona pasem szelfu o zmiennej szer. — do 1000 km (na pn.-zach.); zapadliskowe M.Śródziemne jest głębokie już w pobliżu brzegów.

Ukształtowanie pionowe
Europa jest kontynentem o bardzo urozmaiconym ukształtowaniu powierzchni, ale przeważnie nizinną; średnia wys. wynosi 292 m; najwyższy szczyt — Mont Blanc (4807m), najniższy punkt — na wybrzeżu M. Kaspijskiego (28 mp.p.m.). Ponad 70% pow. leży poniżej 300m, tylko 6% powyżej 1000 m. Stosunkowo wąski pas nizin ciągnie się wzdłuż wybrzeży Francji, Belgii i Holandii, rozszerza się ku wsch., przechodząc w Niz. Środkowoeuropejską (na terytorium Niemiec i Polski) i Niz. Wschodnioeuropejską (prawie cała wsch. część Europy). Formy terenu nizin Środkowoeuropejskiej i Wschodnioeuropejskiej są związane ze zlodowaceniami plejstoceńskimi, które kilkakrotnie objęły znaczną część Europy (maks. 3,5 mln km2), pozostawiając zmiennej miąższości osady lodowcowe (moreny), lodowcowo-rzeczne, lodowcowo-jeziorne i międzylodowcowe (interglacjalne). Ośrodki zlodowaceń znajdowały się na pn., a spływające stamtąd lodowce pokryły prawie całe Wyspy Brytyjskie (z wyjątkiem pd. części), M.Północne po ujście Renu, oparły się o Średniogórze Niemieckie, Sudety i Karpaty Zach., objęły górne dorzecza Dniepru, Donu i Wołgi oraz dorzecza Dwiny i Peczory. Ostatnie zlodowacenie (zakończyło się przed 10 tys. lat) miało mniejszy zasięg; lodowiec skandynawski dotarł do Płw. Jutlandzkiego, objął dorzecza dolnej i środk. Odry, dolnej Wisły, dorzecza Niemna, Dźwiny i dolnej Dwiny. Poza zasięgiem ostatniego zlodowacenia procesy peryglacjalne (zachodzące na zamarzniętym podłożu) w znacznym stopniu zatarły formy związane ze starszymi zlodowaceniami, natomiast w zasięgu ostatniego zlodowacenia występują dobrze zachowane wzgórza moren czołowych, kemów i ozów, liczne zagłębienia bezodpływowe oraz jeziora, powstałe po wytopieniu się martwego lodu (pojezierza Południowobałtyckie i Wschodniobałtyckie). Na Płw. Skandynawskim występuje obszar przeważającej egzaracji lodowcowej, skąd został wyniesiony przez lodowiec materiał skalny, osadzony dalej na pd.; przeważają tam formy wyżłobione w starych skałach podłoża. Obszary nizinne znajdują się również po wewnętrznej stronie łuku Alp (Niz. Padańska) i wewnątrz łuku Karpat (Kotlina Panońska). Depresje w Europie zajmują ok. 143 tys. km2, największe: Niz. Nadkaspijska leżąca w znacznej części p.p.m. (stanowi odsłonięte w holocenie dno morza) i w pn.-zach. Holandii. Wyżyny i średniej wysokości góry rozciągają się w 3 strefach; w pn. strefie silnie przekształcone przez zlodowacenia G.Skandynawskie oraz góry pn. Szkocji; na wsch. Ural (i Mugodżary); strefy zach. i środk.: Meseta Iberyjska, Masyw Centr., Ardeny, Reńskie G.Łupkowe, Wogezy, Schwarzwald, Harz, Masyw Czeski, G.Świętokrzyskie, Wyż. Wołyńsko-Podolska. Na pd. od pasa średnich gór i wyżyn ciągnie się system młodych sfałdowanych i wypiętrzonych w trzeciorzędzie gór (alpidów); otaczają je od pn. i pd. zapadliska przedgórskie oraz starsze masywy włączone w obręb fałdowań alp. (G. Kantabryjskie, Pireneje oraz G.Betyckie). Centralne miejsce wśród alpidów zajmują Alpy, ciągnące się od M.Śródziemnego łukiem wygiętym ku zach. i pn. po Kotlinę Wiedeńską, ich przedłużeniem są Karpaty i od przełomu Dunaju — Bałkany. Odgałęzienia pd. stanowią G.Dynarskie, góry Albanii i Pindos (na Płw. Bałkańskim) oraz Apeniny (tworzące oś Płw. Apenińskiego); do Alpidów należą również G.Krymskie. Po wewn. stronie Apenin występują czynne współcześnie wulkany: Wezuwiusz, Stromboli, Etna (na Sycylii), również na odległej o1000 km od stałego lądu Islandii (Hekla); wygasłe wulkany trzeciorzędowe znajdują się m.in. w Masywie Centr., Apeninach, Karpatach. Najwyższe góry Europy, zwł. Alpy i Apeniny, częściowo Pireneje, Karpaty i góry Płw. Bałkańskiego (Riła, Pirin) noszą ślady rzeźby glacjalnej (alp.); specyficzne formy rzeźby (kras) są związane z występowaniem wapieni i in. skał węglanowych w G. Dynarskich.

Budowa geologiczna
Najstarszą częścią Europy jest Europa Wschodnia, stanowiąca platformę prekambryjską (wschodnioeur.); podłoże jej jest zbudowane z prekambryjskich skał metamorficznych i magmowych (głębinowych i wylewnych), intensywnie sfałdowanych podczas orogenez prekambryjskich, a następnie zdenudowanych; na podłożu leży pokrywa skał osadowych (pokrywa platformowa) wieku od najwyższego prekambru do kenozoiku. Skały podłoża odsłaniają się jako tarcze: ukraińska i bałtycka. Na obniżonych częściach podłoża prekambryjskiego (syneklizach i zapadliskach) pokrywa osadowa (platformowa) osiąga grub. 5–10km, a niekiedy nawet ponad 20 km; na kopułowatych nabrzmieniach podłoża, zw. anteklizami lub wyniesieniami, pokrywa jest cienka. Ważniejsze syneklizy: moskiewska, nadbałtycka, permska, ważniejsze zapadliska: nadkaspijskie i peczorskie, ważniejszy rów: dnieprowsko-doniecki; ważniejsze wyniesienia: kursko-woroneskie, wołgo-uralskie, mazursko-białoruskie. W zach. i środk. części Europy ostatnie ruchy górotwórcze odbywały się w paleozoiku; wynikiem ich było powstanie łańcuchów kaledonidów i hercynidów; od wsch. ogranicza Europę hercyński łańcuch Uralu. Łańcuchy kaledonidów i hercynidów są w przeważającej części zdenudowane i przeważnie przykryte pokrywą osadowych skał dewońsko-kenozoicznych (na kaledonidach) lub permsko-kenozoicznych (na hercynidach), tworząc platformę paleozoiczną, wśród której wyróżniają się niecki: pol.-niem., anglo-paryska i akwitańska. Spod pokrywy osadowej (platformowej) wyłaniają się izolowane części zdenudowanych łańcuchów kaledońskich i hercyńskich: Sudety, G.Świętokrzyskie, Masyw Czeski, Rudawy, Harz, Reńskie G.Łupkowe, Ardeny, Masyw Centr., Masyw Armorykański, Meseta Iberyjska, Dobrudża. Europa Południowa należy do strefy alpidów; tworzą ją najmłodsze góry: Betyckie, Pireneje, Alpy, Karpaty, Apeniny, Dynarskie, Bałkany, Pindos. W osiowych strefach tych gór często występują masywy prekambryjskie, kaledońskie i hercyńskie. Strefa alpidów jest zbud. gł. ze skał mezozoicznych i trzeciorzędowych, które ostatecznie zostały sfałdowane w trzeciorzędzie (w miocenie). Góry te charakteryzuje budowa fałdowo-płaszczowinowa i łuskowa. Wypiętrzaniu alpidów towarzyszyło powstanie zapadlisk przedgórskich i śródgórskich, np. zapadlisko przedalp., przedkarpackie, panońskie. Z orogenezą alp. był związany silny wulkanizm, czynny do dziś. Główne bogactwa naturalne: węgiel kam., brun., ropa naft., gaz ziemny, rudy żelaza, metali nieżel. (cynku iołowiu, miedzi, bizmutu, kobaltu iniklu, rtęci, wolframu, srebra, cyny) oraz siarka, boksyty, sól kam., sole potasowo-magnezowe.

Klimat
Europa leży w strefie przeważającej cyrkulacji z zachodu. Napływ mor. mas powietrza znad Oceanu Atlantyckiego i łagodzący wpływ ciepłego Prądu Zatokowego, a także znaczne rozczłonkowanie lądu powodują, że klimat Europy (zwł. wczęści zach.) jest łagodniejszy niż klimat innych kontynentów, leżących w tej samej szer. geograficznej. Dzięki równoleżnikowemu przebiegowi większości łańcuchów górskich, masy powietrza mor. docierają daleko w głąb lądu. Prawie cała Europa leży w strefie klimatów umiarkowanych, tylko pd. półwyspy Europy znajdują się wzasięgu strefy podzwrotnikowej (klimat śródziemnomor.), a pn. krańce mają klimat subpolarny. Temperatura w miesiącach letnich maleje z pd. ku pn. (w lipcu od 26–28° do 8–10°C; w zimie silniej zaznacza się łagodzący wpływ powietrza mor. i występuje większe zróżnicowanie temperatur między zach. i wsch. (średnia temp. w styczniu ok. 10°C na pd.-zach., poniżej –15°C na pn.-wsch.); amplituda roczna temp. wzrasta od ok. 8°C na zach. do 32–35°C na wschodzie. Większa część obszaru Europy otrzymuje w ciągu roku 500–800 mm opadów; na obszarach górskich (zwł. na stokach zach.) opady przekraczają 2000 mm (lokalnie do 4000 mm i więcej); najwyższa roczna suma opadów w miejscowości Crkvice w G. Dynarskich wynosi ok. 5000 mm. Opady występują w ciągu całego roku; w zach. części wyższe sumy przypadają na miesiące zimowe, w środk. i wsch. — na letnie, tylko w klimacie śródziemnomor. zaznacza się wyraźniejszy okres suchy (lato) i deszczowy (jesień, zima). Klimat obszarów górskich cechuje wzrost opadów i pionowa strefowość.

Stosunki wodne
Europa należy do zlewiska Oceanu Atlantyckiego, ale ponad 1/5 pow. zajmują obszary bez odpływu do oceanu (należące do zamkniętego zlewiska kaspijskiego); gł. dział wodny przebiega zgodnie z osią lądu, od Cieśn. Gibraltarskiej w kierunku pn.-wsch.; największymi rzekami pn.-zach. skłonu są: Peczora, Ren, Łaba i Wisła, pd.-wsch. — Wołga, Dunaj, Dniepr i Don; najwięcej wody w ciągu roku odprowadzają: Dunaj (ok. 277 km3), Wołga (255), Peczora (129), Dwina (101), Ren (62) i Dniepr (53); całkowity odpływ roczny wynosi 2576 km3 (co odpowiada 265-milimetrowej warstwie wody); na zlewisko atlantycko-ark. przypada 1661 km3 (64%), na śródziemnomor. i kaspijskie 915 km3. Bilans wodny całej Europy przedstawia się następująco: opady 630 mm, odpływ 265 mm, parowanie 365 mm, współczynnik odpływu 0,42 (w pn.-zach. części 0,86, wpd. — 0,30, we wsch. — 0,38). Większe rzeki (Dunaj, Ren) mają ustrój hydrolog. złożony, różny na poszczególnych odcinkach; na rzekach o zasilaniu lodowcowym (w Alpach) wysokie stany przypadają na miesiące letnie (topnienie lodowców), a niskie na miesiące zimowe; odwrotny rytm stanów wody wykazują rzeki o ustroju śródziemnomor. (b. niskie stany wody latem — w porze suchej, a wysokie zimą); rzeki wsch. części Europy mają ustroje: deszczowo-śnieżny, śnieżno-deszczowy lub śnieżny kontynent. (wysokie stany na wiosnę i niskie latem oraz zimą); na rzekach płynących ku pn. (Odra, Wisła) wysokie stany wiosenne są powodowane zatorami lodowymi. Zlodzenie pojawia się od Łaby na wschód (od paru tygodni do 5 mies.). Ponieważ gł. dział wodny nie przebiega najwyższymi wzniesieniami, lecz schodzi w obniżenia i przecina równiny, powstała możliwość łączenia dorzeczy żegl. kanałami, zwł. we wsch. części Europy; wzach. części Europy stworzono jednolity system dróg wodnych od Francji po Polskę; 1993 połączono Ren z Dunajem (Kanał Ren–Men–Dunaj). Łączna powierzchnia jezior w Europie wynosi ok. 170 tys. km2 (1,7% pow.); najwięcej jezior znajduje się na obszarach ostatniego zlodowacenia; wpn. Szkocji, Norwegii, Szwecji, Finlandii i Karelii są to jeziora tektoniczno-egzaracyjne (których misy są wyżłobione w odpornym podłożu skalnym), wpn. części Niz. Wschodnioeuropejskiej i na Pojezierzach Bałtyckich — rynnowe i morenowe; w wysokich górach liczne niewielkie jeziora cyrkowe, u podnóża Alp również duże jeziora egzaracyjno-morenowe (Genewskie, Bodeńskie, Garda, Maggiore). W Masywie Centr., górach Eifel (Reńskie G.Łupkowe) i na Płw. Apenińskim występują jeziora w kalderach i kraterach wygasłych wulkanów; na Płw. Bałkańskim — jeziora tektoniczno-krasowe (Szkoderskie, Ochrydzkie, Prespa); na pn.-zach. brzegach M.Czarnego — odcięte mierzejami limany, na pn. brzegach M.Adriatyckiego — laguny, a na pd. brzegach M.Bałtyckiego — słonawe zalewy (Szczeciński, Wiślany, Kuroński) i słodkowodne jeziora; odrębny typ tworzą jeziora deltowe. W Kotlinie Panońskiej występują płytkie reliktowe jez. Balaton i Nezyderskie; na Niz. Nadkaspijskiej — również jeziora słone (Baskunczak, Elton). Oprócz jezior naturalnych w Europie jest ponad 3800 jezior zaporowych (w tym ok. 500 opojemności ponad 100 mln m3); największymi pod względem powierzchni są zbiorniki: Samarski, Rybiński i Wołgogradzki (kaskada Wołgi), Cymlański na Donie i Krzemieńczucki na Dnieprze; największą ilość wody gromadzą zbiorniki: Samarski (58 km3) i Wołgogradzki (33,5 km3). Wieczne śniegi i lodowce zajmują w Europie ponad 130 tys. km2 (1,3% pow.), z tego na Spitsbergenie 58 tys. km2, Nowej Ziemi 30 tys. km2 , Ziemi Franciszka Józefa 18 tys. km2 i na Islandii 13,5 tys. km2. Granica wiecznego śniegu na Ziemi Franciszka Józefa schodzi prawie do poziomu morza, na Spitsbergenie i Nowej Ziemi podnosi się do 400–600m, w G. Skandynawskich od 700 m (na pn.) do 1800 m (na pd.); występują tu podobnie jak na Islandii zarówno powierzchniowe czapy lodowe, jak i lodowce dolinne pokrywające łącznie ok. 5000 km2. Po pn.-zach. stronie Alp granica wiecznego śniegu przebiega na wys. 2500m, we wnętrzu gór i po ich pd. stronie na wys. 2700–3350 m; lodowce alp. (przeważnie dolinne) zajmują ok. 3600 km2 (największe: Aletsch, Mer de Glace, Pasterze). W Pirenejach lodowce pokrywają zaledwie 30 km2, a na Uralu 10 km2; w innych górach występują niewielkie płaty wiecznego, częściowo zlodowaciałego, śniegu (np. wTatrach).

Świat roślinny
Europa leży w obrębie państwa roślinnego wokółbiegunowego pn. holarktycznego (Holarctis); daleką pn. zajmuje bezleśny obszar ark., z roślinnością typu tundrowego; dalej na pd. (szczególnie w Skandynawii) występuje strefa zarośli i widnych lasków brzozowych. Od pn. granicy po obszar śródziemnomor. i irano-turański na pd. rozciąga się silnie zróżnicowany obszar eurosyberyjski; jego prowincję pn. stanowi tajga, z bagnami i torfowiskami, która od pd. graniczy ze środkowoeur. prowincją lasów liściastych i mieszanych (pasma górskie — piętrowy układ roślinności); zach. część Europy (W. Brytyjskie i nadbrzeżny pas lądu od zach. Norwegii po zach. Hiszpanię) zajmuje prowincja atlantycka z lasami dębowo-brzozowymi i wrzosowiskami. Pontyjsko-panońska prowincja lasostepów i stepów czarnomor. obejmuje pd. Ukrainę, Podole i przez Niz. Węgierską sięga do Dolnej Austrii. Na Niz. Nadkaspijskiej stepy przechodzą w półpustynie i pustynie (przeważnie słone), tworząc obszar irano-turański, ciągnący się w głąb środk. Azji. Wybrzeża i wyspy M.Śródziemnego oraz Płw. Iberyjski zalicza się do obszaru śródziemnomor., z zimozielonymi, twardolistnymi zaroślami (makia) i szczątkowymi, zimozielonymi lasami (z dębami i sosną alp.). Naturalna roślinność Europy została w ogromnym stopniu przekształcona w wyniku gosp. działalności człowieka, zastąpiły ją pola uprawne, łąki, pastwiska i zbiorowiska ruderalne; jej najcenniejsze resztki są chronione w rezerwatach i parkach narodowych. Obszar śródziemnomor. (wraz ze śródziemnomor. krainami Afryki) jest ojczyzną niektórych gat. roślin uprawnych, np.: lnu, buraka, kapusty, grochu.

Świat zwierzęcy
Powstała w wyniku przemian klim. czwartorzędu fauna obszaru Europy należy do paleark. krainy zoogeogr. (Palearktyka) i jest zróżnicowana zależnie od stref klim.-roślinnych. W strefie tundry występują: renifer, niedźwiedź biały, piesiec, lemingi, pardwa; w strefie tajgi: łoś, rosomak, głuszec, cietrzew, jarząbek; w strefie stepów — suhak, suseł, bobak, drop, dawniej też tarpan; w strefie lasów na pd. od tajgi — jeleń, sarna, dzik, żbik, żubr (dawniej też tur), popielica, koszatka, orzesznica. Obszar południowej Europy zamieszkują m.in.: daniel, muflon (pierwotnie Sardynię i Korsykę), ichneumon i cyweta (Hiszpania), szakal (Płw. Bałkański), magot — jedyna małpa w Europie (Gibraltar), ponadto z ptaków pochodzące z pd. czerwonaki i pelikany; liczne gady (np. gekony). Fauna gór Europy, zróżnicowana w poszczególnych piętrach, jest bogata w typowe gat. górskie, np.: kozica, koziorożec, świstak, orzeł przedni, pomurnik, salamandry. W związku z zagospodarowaniem olbrzymich obszarów Europy i znacznym zmniejszeniem lesistości, niektóre gat. wyginęły (np. tur), inne przetrwały tylko na obszarach trudno dostępnych; niektóre przystosowały się do warunków stworzonych przez człowieka, np. wśrodowisku zurbanizowanym: wróbel, dzierlatka, szpak, sierpówka, anawet zyskały w nich lepsze możliwości rozwoju, np. liczne szkodniki spośród gryzoni i owadów.

Regiony fizycznogeograficzne - W Europie wyróżnia się 4 obszary fizycznogeogr.:
1) Europa Północna — Płw. Skandynawski oraz wyspy na O.Arktycznym i w pn.-wsch. części O.Atlantyckiego;
2) Europa Wschodnia — zwarty blok kontynent. zamknięty od wsch. górami Ural;
3) Europa Południowa — półwyspy: Iberyjski, Apeniński i Bałkański wraz z wyspami;
4) Europa Zachodnia — silnie zwężony kraniec kontynentu do Wisły i W. Brytyjskie.