Tabelki.pdf

(4641 KB) Pobierz
FARMAKOLOGIA
M.K. z pomocą A.G.
LEKI CHOLINOMIMETYCZNE
Receptory cholinergiczne
Typ
receptora
Inne
określenie
Lokalizacja
Cechy
strukturalne
7 śródbłonowych
segmentów, wiązanie
z białkiem G
q/11
7 śródbłonowych
segmentów, wiązanie
z białkiem G
i/o
7 śródbłonowych
segmentów, wiązanie
z białkiem G
q/11
Mechanizm
postreceptorowy
M
1
Nerwy
IP
3
, kaskada DAG
M
2
Sercowy M
2
Serce,
nerwy,
mięśnie gładkie
Gruczoły
zewnątrzwydzielnicze,
mięśnie gładkie,
endotelium
Hamowanie produkcji
cAMP, aktywacja
kanałów potasowych
M
3
IP
3
, kaskada DAG
M
4
oun
7 śródbłonowych
segmentów, wiązanie
z białkiem G
i/o
7 śródbłonowych
segmentów, wiązanie
z białkiem G
q/11
Hamowanie produkcji
cAMP
M
5
oun
IP
3
, kaskada DAG
N
M
Typ mięśniowy,
receptor płytki
motorycznej
Typ neuronalny,
receptor zwojowy
Zakończenia nerwowo-
mięśniowe w mięśniach
szkieletowych
Komórki pozazwojowe,
dendryty
pentametr α
2
βδγ
1)
Depolaryzacja kanałów
jonowych Na
+
i K
+
N
N
Podjednostki α i β
tylko jako α
2
β
2
lub α
3
β
3
Depolaryzacja kanałów
jonowych Na
+
i K
+
BEZPOŚREDNIE AGONISTY RECEPTORÓW CHOLINERGICZNYCH
–
żaden lek nie ma pełnej selektywności
–
receptory muskarynowe są wysoce stereoselektywne: jest znaczenie czy forma S czy R
Działania narządowe:
-
oko
→ podanie do worka spojówkowego → skurz mięśni gładkich zwieracza źrenicy (mioza) oraz mięśnia rzęskowego (akomodacja do bliży) → wypychanie źrenicy z
kąta komory przedniej → siatka włókien kolagenowych w kącie przesączania u podstawy mięśnia rzęskowego jest otwierana → lepszy wypływ cieczy wodnistej do kanału
Schlemma
układ sercowo-naczyniowy:
-
serce
→ receptory M2 → zwiększenie prądu potasowego w komórkach węzłów zatokowo-przedsionkowego oraz przedsionkowo-komorowego, we włóknach Purkinjego, a
także w komórkach mięśni przedsionkowych i komorowych; zmniejszenie powolnego napływowego prądu wapniowego w kom. serca; zmniejszenie prądu aktywowanego
hiperpolaryzacją (I
f
), leżącego u podstaw depolaryzacji rozkurczowej → zwolnienie rytmu rozrusznikowego, redukcja potencjału czynnościowego oraz zmniejszenie
kurczliwości kom. przedsionkowych i komorowych → efekty te są często równoważone przez odruchowe wyładowania współczulne wywołane przez spadek ciśnienia krwi
→ efekty na komory mniejsze niż na przedsionki z powodu dużo słabiej rozwiniętego unerwienia przywspółczulnego → jednak efekty działania agonistów muskarynowych
na funkcję komór są wyraźnie widoczne podczas stymulacji nerwów współczulnych (antagonizm akcentowany)
naczynia → receptory M3 na śródbłonku → efekt wazodylatacyjny przy nieuszkodzonym śródbłonku (działanie przez NO); efekt wazokonstrykcyjny przy uszkodzonym
śródbłonku lub w b. wysokich stężeniach
-
układ oddechowy
→ receptory M3 → skurcz mięśni gładkich drzewa oskrzelowego; → pobudzenie wydzielania gruczołów tchawiczo-oskrzelowej błony śluzowej
-
przewód pokarmowy
→ zwiększona aktywność wydzielnicza i motoryczna jelita → szczególnie silna stymulacja ślinianki i żołądek, mniej trzustka i gruczoły jelitowe →
aktywność perystaltyczna nasilona na całej długości przewodu pokarmowego (receptory M3 → bezpośrednia aktywacja skurczu mięśni gładkich; receptory M2 →
zmniejszenie wytwarzania cAMP i relaksacji powodowanej przez leki sympatykomimetyczne)
- układ moczowo-płciowy
→ receptory M3, M2 → skurcz mięśnia wypieracza moczu; rozkurczenie trójkąta pęcherza i mięśni zwieraczy pęcherza → umożliwienie i
ułatwienie wydalania moczu
- gruczoły wydzielnicze
→ stymulacja wydzielania termoregulacyjnych gruczołów potowych, gruczołów łzowych i nosowo-gardłowych
-
OUN
→ receptory M1 → procesy poznawcze
→ receptory M3 → regulacja apetytu i masy ciała
→ receptory nikotynowe → regulacja wydzielania różnych neuroprzekaźników → np. zwiększenie wydzielania dopaminy w układzie mezolimbicznym (z brzusznego pola
pokrywkowego do jądra dwuznacznego) → przyjemność z palenia
-
obwodowy układ nerwowy
→ substancje o działaniu nikotynowym → aktywacja receptorów nikotynowych → wyzwolenie potencjałów czynnościowych w neuronach
zazwojowych (współczulnych i przywspółczulnych) → w sercu gł. współczulny (tachykardia, podwyższone ciśnienie krwi, ale może przejść w drugą stronę po aktywacji
nerwu błędnego); → w układzie pokarmowym i moczowo-płciowym gł. przywspółczulny → nudności, wymioty, biegunka, popuszczanie moczu
-
złącze nerwowo-mięśniowe
→ pobudzenie receptorów nikotynowych → depolaryzacja płytek końcowych wynikająca ze zwiększenia przepuszczalności dla jonów sodu i
potasu → odpowiedź waha się od nieorganizowanych drżeń pojedynczych jednostek motorycznych do silnego skurczu całego mięśnia, co zależy od synchronizacji
depolaryzacji płytek końcowych w całym tym mięśniu
→ depolaryzujące związki nikotynowe, które nie ulegają szybkiej hydrolizie → szybki rozwój bloku depolaryzacyjnego. Blok przewodnictwa istnieje nawet wówczas, gdy
błona uległa już repolaryzacji. Ta ostatnia faza bloku w przypadku mięśni szkieletowych → porażenie wiotkie
Działania niepożądane:
1. bezpośrednio działające stymulanty muskarynowe
- nudności, wymioty, biegunka, parcie na mocz, nadmierne ślinienie, pocenie, skurcz naczyń krwionośnych skóry oraz skurcz oskrzeli
2. bezpośrednio działające stymulanty nikotynowe
nikotyna → toksyczność ostra → np. u dzieci, które zażyły insektycydy nikotynowe lub tytoń → ośrodkowe działanie pobudzające, które prowadzi do
wystąpienia drgawek i może rozwijać się do postaci śpiączki i zatrzymania oddechu; depolaryzacja płytek końcowych mięśni szkieletowych, co może
doprowadzić do bloku depolaryzacyjnego i porażenia oddechu; nadciśnienie i zaburzenia rytmu serca → zmniejszenie efektów muskarynowych-
atropina; zmniejszenie efektów ośrodkowych- leki przeciwdrgawkowe, jak diazepam; blokada nerwowo-mięśniowa nie jest podatna na leczenie
farmakologiczne może wymagać wentylacji mechanicznej
wareniklina → nudności i bezsenność, zaostrzenie chorób psychicznych, lęk, depresja, myśli samobójcze
Estry choliny
- względnie nierozpuszczalne w lipidach
- słabo wchłaniają się z przewodu pokarmowego (są hydrolizowane w p.p.)
- duże różnice w podatności na hydrolizę przez cholinoesterazę
Przykłady: acetylocholina, metacholina, karbachol, betanechol
Alkaloidy
Aminy trzeciorzędowe
- dobrze wchłaniane z większości miejsc podania
- zakwaszenie moczu zwiększa ich klirens
Przykłady: pilokarpina, nikotyna, lobelina (pochodzi z roślin, podobna do nikotyny), arekolina (alkaloid nasienia orzecha areki, działa muskarynergiczne i
słabo nikotynopodobnie- betel = rozdrobniony orzech → żucie → uwalnianie produktu hydrolizy → arekaidyny)
Aminy czwartorzędowe
- słabe wchłanianie z przewodu pokarmowego
Przykłady: muskaryna
Pochodne syntetyczne
Przykłady: wareniklina, cewimelina
Pobudzające receptory M i N
Acetylocholina
- bardzo podatna na hydrolizę przez AchE
- po podaniu i.m./i.v. działanie tylko miejscowe
- wlew dożylny ma krótkotrwałe efekty
- duża oporność na cholinoesterazę (dłuższe działanie)
- agonista muskarynowy i nikotynowy
- podwójne działanie → słaby inhibitor cholinoesterazy
- długotrwałe działanie → t1/2 > 8h
- jaskra (zewnętrznie)
- zwężanie źrenicy w trakcie zabiegów
chirurgicznych oka
- zmniejszanie intensywności wzrostu ciśnienia
śródgałkowego w ciągu kilku godzin po operacji
zaćmy → wewnątrzgałkowo do przedniej komory
oka (Miostat 0,01%)
Karbachol
Metacholina
- bardziej odporna na hydrolizę
- brak działania na receptory nikotynowe (obecność gr. beta metylowej)
- duża oporność na cholinoesterazę (dłuższe działanie)
- brak działania na receptory nikotynowe (obecność gr. beta metylowej)
- aktywuje receptory od M1 do M3 (gł. M3) we wszystkich tkankach obwodowych,
powoduje zwiększenie wydzielania, kurczliwości mięśni gładkich (z wyjątkiem
naczyń) oraz zmienia rytm serca
- porażenie jelit pooperacyjne i neurogenne, zastój
moczu
- doustnie i parenteralnie, czas działania 30 min.;
nie przenika do OUN
- działania niepożądane: nadmierne efekty
parasympatykomimetyczne, szczególnie skurcz
oskrzeli u osób z astmą
- interakcje: efekt addycyjny z innymi
parasympatykomimetykami
zespół Sjogrena
- zespół Sjogrena, jaskra
Rp. Pilocarpinum WZF 2%
gtt. ophth.
Lag. orig. No 1
S. 1-2 krople do worka spojówkowego co 6 godzin
- zastosowanie medyczne we wsparciu zaprzestania
palenia; pozamedyczne: insektycydy
Pobudzające receptory M
Betanechol
Cewimelina
Pilokarpina
- selektywny agonista receptorów M3 podobny do pilokarpiny
- działanie głównie muskarynowe
- może powodować po podaniu dożylnym nadciśnienie, następujące po krótkotrwałej
początkowej odpowiedzi hipotensyjnej. Długotrwały efekt nadciśnieniowy może być
przypisany współczulnym wyładowaniom zwojowym powodowanym przez
aktywację receptorów M1 na zazwojowej bł. kom. → zamknięcie kanałów K+ i
wywołuje wolne EPSP
Pobudzające receptory N
Nikotyna
- ciecz, wystarczająco dobrze rozpuszczalna w tłuszczach, by móc być wchłaniana przez
skórę

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika:

Zgłoś jeśli naruszono regulamin