RAB1NDRANATH TAGORE DOM I ŚWIAT POWIEŚĆ PRZEŁOŻYŁ KAZIMIERZ BUKOWSKI TRZASKA, E V E R T I MICHALSKI WARSZAWA, HOTEL EUROPEJSKI B.8U0TEKA GŁÓWNA RUI UW W Białymstoku FUW0Ó52523 CZCIONKAMI DRUKARNI NARODOWEJ W KRAKOWIE TREŚĆ: Str. ROZDZIAŁ PIERWSZY Opowiadanie Bimali I—III %...................1 ROZDZIAŁ DRUGI Opowiadanie Bimali IV—V.....................20 Opowiadanie Nikhila I—II....................36 Opowiadanie Sandipa I.......................44 ROZDZIAŁ TRZECI Opowiadanie Bimali VI.......................50 Opowiadanie Sandipa II—III..................55 ROZDZIAŁ CZWARTY Opowiadanie Nikhila III.....................73 Opowiadanie Bimali VII—X....................80 Opowiadanie Sandipa IV—VI...................96 ROZDZIAŁ PIĄTY Opowiadanie Nikhila IV—V...................107 Opowiadanie Bimali XI—XIII.................116 Opowiadanie Nikhila VI—VII.................129 ROZDZIAŁ SZÓSTY Opowiadanie Nikhila VIII—IX................136 Opowiadanie Sandipa VII....................147 ROZDZIAŁ SIÓDMY Opowiadanie Sandipa VIII—X.................155 ROZDZIAŁ ÓSMY Opowiadanie Nikhila X—XI .... Opowiadanie Bimali XIV .... ROZDZIAŁ DZIEWIĄTY Opowiadanie Bimali XV—XVII ROZDZIAŁ DZIESIĄTY Opowiadanie Nikhila XII—XIV . Opowiadanie Bimali XVIII—XIX . ROZDZIAŁ JEDENASTY Opowiadanie Bimali XX—XXII. ROZDZIAŁ DWUNASTY Opowiadanie Nikhila XV—XVI Opowiadanie Bimali XXIII .... ROZDZIAŁ PIERWSZY. OPOWIADANIE BIMALI. atko, dziś widzę znów przed moim duchem twoje czerwone znamię na czolel, ową sari2, którą zwykłaś nosić, z szerokim, czerwonym rąbkiem i twoje przedziwne oczy, pełne skupienia i spokoju. Pojawiły się one na początku mojego życia, jak pierwsze światło brzasku i ofiarowały mi na drogę złoty zasób. Promienne niebo jest błękitne, a oblicze mojej matki było ciemne, lecz otoczone świętą aureolą, a piękność jego zawstydzała wszelką próżność pięknych kobiet. Każdy powiada, że jestem podobna do mojej matki. W dzieciństwie nie chciałam o tern słyszeć. Gniewałam się za to na moje lustro. Czułam, jakby Bóg niesprawiedliwie okrył moje członki zasłoną — jakby moje ciemne oblicze nie było mojem, lecz jakby mi się dostało przez jakowąś omyłkę. Wszystko, co za to od Boga jako odszkodowanie mogłam wyprosić, było to, że wyrosłam na idealną postać ko- 1 Piętno kobiecego stanu u hindusów i symbol ofiarnej miłości, wiążącej się z tym stanem. 1 Główna szata hinduskich kobiet. I. biety, jaką przedstawiają wielkie, bohaterskie poematy. Gdy przyszli do mnie w swaty, towarzyszący astrolog oglądnął uważnie moją dłoń i rzekł: „Ta dziewczyna ma dobre znaki. Będzie idealną małżonką”. A wszystkie kobiety, słysząc to, rzekły: „Nie dziw, gdyż jest podobna do swojej matki”. Poślubiłam radżę ł. Jako dziecko byłam dokładnie wtajemniczona w opisy książąt z bajki. Ale oblicze mego męża nie było takie, aby fantazja mogła je przenieść w krainę baśni. Było ponure, tak ponure, jak moje. Uczucie lęku, ogarniające mnie wskutek mego braku cielesnej piękności, znikało przez to nieco; lecz równocześnie doznawałam w sercu cichego żalu. Ale gdy nasze oblicze uchyli się od badawczego spojrzenia zmysłów i ucieknie się do świętości serca, wówczas może o sobie samym zapomnieć. Wiem z doświadczenia mego dzieciństwa, jak to bezgraniczna miłość, widziana od wewnątrz, jest sama pięknością. Gdy moja matka układała na białej, kamiennej miseczce rozmaite owoce, które sama starannie obierała swemi kochanemi rękami i chłodziła lekko wachlarzem, aby wypłoszyć muchy, podczas gdy mój ojciec siedział przy wieczerzy, usłużna jej miłość promieniowała pięknością, przechodzącą wszelkie zewnętrzne kształty. Już w mojem wczesnem dzieciństwie czułam moc tej piękności. Była ona wyższa nad wszelkie słowa, 1 Radża (Rajah) indyjski książę. zwątpienia i obliczenia, była we wszystkiem muzyką. Przypominam sobie jeszcze dokładnie, jak to po moim ślubie zwykłam wczesnym rankiem wstawać ostrożnie i cicho, aby dotknąć nabożnie nóg mojego męża l, nie budząc ^go, i jak to w takich chwilach wydawało mi się, jakoby czerwone znamię na mem czole błyszczało jak gwiazda zaranna. Pewnego dnia obudził się przypadkiem i spytał mnie z uśmiechem: „Co to jest Bimalo ? Co ty tu robisz?" Nie zapomnę nigdy, jak się wstydziłam, że mnie przyłapał. Możliwie mógł sobie myśleć, iż staram się potajemnie zyskać sobie zasługę. Ależ nie, niel Nie miało to nic wspólnego z zasługą. Było to moje kobiece serce, które musiało uwielbiać, aby módz kochać. Dom mego teścia należał do najbardziej poważanych od czasów padyszacha '. Częściowo przestrzegał on sfaroindyjskich praw Manu i Para-śary, po części zaś zagnieździły się w nim mongolskie i afgsńskie zwyczaje. Ale mój mąż był na-wskróś nowoczesny. Był z swego domu pierwszym, który uczęszczał na uniwersytet i promował się na magistra. Starszy jego brat oddawał się pijaństwu ł Jest to zewnętrzna forma czci i odbywa się w ten sposób, iż dotyka się lekko ręką nóg odnośnej osoby, a potem własnego ciała. Nie jest to wszędzie zwyczajem, iż kobieta składa w fen sposób hołd swemu mężowi. (Angielskie wyrażenie brzmi: to take the dust of ones feet). s Tytuł islamskiego udzielnego księcia. i umarł w młodym wieku, nie zostawiwszy dzieci. Mąż mój nie pił i nie był skłonnym do wybryków. Ta powściągliwość była rodzinie tak obcą, że wielu wydawała się prawie niestosowną. Uważali oni, że powściągliwość należy się tylko tym, dla których szczęście nie jest łaskawe. Gdyż jedynie księżyc ma miejsce na plamy, a nie gwiazdy. Rodzice mego męża zmarli już dawno, a jego stara babka była panią domu. Mój mąż był jej oczkiem w głowie, jej najwyższym klejnotem. I tak nie czyniono mu trudności, jeśli nie przestrzegał starych zwyczajów. Gdy wprowadził do domu miss Gilby, aby mnie uczyła i towarzyszyła mi, przeprowadził swoją wolę mimo gadatliwych i jadowitych języków w domu i poza domem. Mój mąż zdał wówczas właśnie swój pierwszy akademicki egzamin i przygotowywał się do drugiego, dlatego musiał mieszkać w Kalkucie i słuchać na uniwersytecie wykładów. Codziennie zwykł pisać do mnie kilka ulotnych zdań, ale jego śmiałe, pełne charakteru pismo, patrzyło na mnie, ach, tak czule 1 Przechowywałam jego listy w szkatule z sandałowego drzewa i okrywałam je codziennie świe-żemi kwiatami z ogrodu. Wówczas już obraz księcia z bajki zblakł jak księżyc w świetle poranka. W moim sercu rządził teraz książę mego rzeczywistego świata. Byłam jego królową. U boku jego miałam swoje miejsce. Ale najwyższe moje szczęście polegało na tem, że prawdziwe moje miejsce było u jego nóg. W międzyczasie zapoznano mnie z duchem współczesności i nauczyłam się jego mowy. Stąd wydaje mi się, jakby owe skromne słowa, które piszę, rumieniły się wstydliwie. Nawet mimo mojej znajomości nowoczesnego sposobu życia, naturalne moje uczucie powiedziałoby mi, że tak, jak niezależnie od mojej woli przyszłam na świat jako kobieta, tak również zdolność oddania się w miłości u kobiety nie da się wyuczyć jak oklepany cytat z romantycznej poezji, który jakaś uczenica pięknie wykali-grafowanem pismem wpisuje nabożnie do swego zeszytu. Ale mój mąż nie dał mi nigdy sposobności okazania mu mojej czci. I to właśnie było w nim wielkie. Są słabi ludzie, którzy żądają od swych kobiet bezwzględnego oddania się, jako swe prawo; iest to dla nich dwojga upokorzeniem. Miłość jego dla mnie zdawała się moją przewyższać, gdy obsypywał mnie hołdami i bogactwami. Ale odczuwałam raczej potrzebę dawania, niż otrzymywania; gdyż miłość jest włóczęgą, której kwiaty czują się lepiej w kurzu dróg, niż w kryształowej wazie salonu. Mąż mój nie mógł zerwać całkowicie z staremi, zarzuconemi zwyczajami, panującemi w naszej rodzinie. Dlatego też było nam trudno widzieć się o każdej dowolnej godzinie dnia *. Znałam dokładnie 1 Nie jest uważane za stosowne, gdy mężczyzna odwiedza nieustannie pokoje kobiety, z wyjątkiem oznaczonych godzin, poświęconych wieczerzy albo spoczynkowi. czas, w którym mógł przyjść do mnie i w ten sposób spotkanie nasze było zawsze przygotowane z ogromną pieczołowitością. Następowało ono jak rym poematu w regularnej stopie rytmu. Gdy popołudniu ukończyłam swoją codzienną pracę i wzięłam kąpiel, uczesałam włosy, odnowiłam czerwone znamię na czole i wdziałam starannie złożoną sari, a potem, uwolniwszy ciało i ducha od wszystkich domowych obowiązków, ofiarowałam się o tej oznaczonej, uroczystej godzinie tylko jemu jednemu. Czas spędzony z nim w tym dnTu był krótki, a przecież nieskończony. Mój mąż zwykł mówić, że mężczyzna i kobieta równi są w swej miłości, gdyż mają do siebie jednakie prawa. Nie zaprzeczałam mu, ale serce mówiła mi, że m łość u dwojga ludzi nie stoi na jednakiej wyżynie; tylko wyższa podnosi drugą do swojej wyżyny, przy wzajemnem pożyciu. Dlatego radość wyższej rządzi trwale; nie upada nigdy na poziom pospolitej codzienności. Było to godne ciebie, mój ukochany, że nie wymagałeś odemnie nigdy hołdu. Ale gdybyś go ściec-piał, wyświadczyłbyś mi w istocie przysługę. Okazałeś mi swą miłość, przystrajając mnie, kształcąc, dając rai wszystko, o co cię prosiłam i o co cię nie prosiłam. Widziałam w twych oczach głębię twej miłości kiedy na mn...
glamdring3