Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków
w Olsztynie

KARTA FORTYFIKACJI

Nazwa:

Pozycja Iławska
(niem. Deutsch Eylau Stellung)

Sytuacja:

Wejście do schronu - widok ogólny

Nr inwentarzowy:

3

Miejscowość:

Iława

Gmina:

Iława

Powiat:

iławski

Województwo:

warmińsko - mazurskie

Nazwa własna historyczna:

MG – Schartenstand D,

Gruppenunterstand

Nazwa własna współczesna:

schron bojowy (stanowisko bojowe do ognia czołowego),

schron bierny

Usytuowanie w terenie:

Schron zlokalizowany w bezpośrednim sąsiedztwie drogi Iława – Radomno, po jej zachodniej stronie, około 600 m na południe od granic miasta.

Rok powstania/okres budowy - przebudowy:

1939r., 1944r.

Materiał wykonania:

żelbet

Wnętrze schronu. Widoczna blacha falista oraz jedna z ceglanych podstaw pod ławki.

Opis rozwiązań konstrukcyjno - materiałowych:

Ilość kondygnacji:  1 kondygnacja naziemna

Obiekt zmodyfikowany na przełomie jesieni i zimy 1944r.: zamieniono go ze schronu bojowego w bierny, poprzez zamurowanie strzelnicy do prowadzenia ognia czołowego, na miejscu której wstawiono wizjer. Ponadto wejście przykryto stropem, a w miejscu, gdzie pierwotnie znajdował się magazyn oraz dobudowano schron bierny (grubość stropu i ścian 50 cm.). Konstrukcja ze słabo zbrojonego betonu na profilach z blachy falistej o profilu litery „H”.

Historia obiektu/pozycji:

Pozycja Iławska (niem. Deutsch Eylau Stellung) w niemieckich planach wojskowych była pozycją, która miała zostać wybudowana dopiero w okresie mobilizacji wojska, czyli tzw. rozpoznaną. Zadaniem tych umocnień było ochronić Iławę (wówczas bardzo ważny węzeł kolejowy i drogowy na terenie Prus Wschodnich) przed wypadami polskiej kawalerii mogącej zniszczyć infrastrukturę kolejową, niezbędną do zaopatrzenia wojsk niemieckich mających nacierać na Warszawę. Wzniesiono wówczas, na południe od Iławy przy drogach dojazdowych do miasta, cztery żelbetowe schrony do ognia czołowego o odporności D (niem. MG Schartenstand D). We wrześniu 1939r. umocnienia te spełniły rolę, jaką im przypisano. Jednak
w styczniu 1945r., mimo przeprowadzonej wcześniej modernizacji schronów
w 1944r. (jeden ze schronów zamieniono z bojowego na bierny oraz wzniesiono betonowe schrony lub stanowiska dla dział pancernych), nie mogły już one sprostać nacierającym spod Lubawy radzieckim wojskom pancernym dowodzonym przez gen. Małachowa.

Rzut

Stan zachowania:

Stan techniczny konstrukcji – dobry.

Obiekt łatwodostępny.

Obiekt otwarty, z dostępnym wnętrzem.

Wnioski konserwatorskie:

Obiekt kwalifikuje się objęcia ochroną konserwatorską poprzez wpisanie do rejestru zabytków.

Wartość:

naukowa, historyczna

Data wypełnienia:

październik 2006 r.

Autor opisu:

Adam Płoski

Autor rysunków

Agata Grygo

Autor zdjęć:

Adam Płoski

Przechowywanie negatywów

Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Olsztynie