ped.docx

(36 KB) Pobierz

 

Wzór na pęd

Pęd definiujemy jako iloczyn masy i prędkości ciała.

http://www.fizykon.org/wzory/pwekt_mvbig.gif

Pęd jest wielkością wektorową.
Kierunek i zwrot wektora pędu jest taki sam jak kierunek i zwrot wektora prędkości.

http://www.fizykon.org/images_fiz/ped_wektor1.gif   http://www.fizykon.org/images_fiz/ped_wektor2.gif

 

Jednostka pędu

Jednostką pędu w układzie SI jest: kilogram razy metr na sekundę.

[p] = kg • m/s

 

O pędzie ogólnie

Pęd jest wielkością stosowaną do opisu ciał w ruchu. Można by rozumieć jako coś w rodzaju "ilości" ruchu lub "siły" ruchu. Zależy on od prędkości i masy ciała. 

Wszędzie tam gdzie jedno ciało uderza w drugie, lub jedno ciało dzieli się w ruchu na dwa mniejsze, istotną rolę grają przemiany pędu. W szczególności:
Pęd jest ważną wielkością do opisu zderzeń ciał

 

http://www.fizykon.org/images_fiz/parowoz.gif
Rozpędzony parowóz ma duży pęd, a stojący parowóz ma pęd zero.

sprinter
Lecąca mucha ma mniejszy pęd niż biegnący z tą samą prędkością sprinter.

Jak "działa" pęd?

Wielkim pędem (rozpędem) łatwo jest przewrócić stojącą przeszkodę - obiekt o dużym pędzie trudno jest zatrzymać.
http://www.fizykon.org/images_fiz/energi6.gif

Jednocześnie jednak, aby ciału nadać duży pęd, trzeba działać dużą siłą, lub mniejszą siłą działać odpowiednio dłużej.

 

 

Związek między siłą, a pędem, popęd siły

Z tego, że tylko brak siły owocuje stałością pędu (patrz Przykład zastosowania zasady zachowania pędu), wynika nowy wniosek:

Siła zmienia pęd ciała

Wszystko odbywa się według wzoru:

http://www.fizykon.org/wzory/wz_poped.gif

Co można zinterpretować słownie jako:

Zmiana pędu równa jest iloczynowi siły i czasu jej działania.

Wielkość po prawej stronie wzoru (iloczyn siły i czasu) nazywana jest często popędem siły. Zapiszmy jeszcze raz tę definicję - tym razem w postaci skalarnej (bez wektorów)

Popęd = F ∙Δt

Porównując wzór powyższy i napisany nieco wyżej, łatwo dojdziemy do wniosku, że:

Popęd ciała jest równy zmianie pędu.

Definicja siły - z pędu

Rozwiązanie zadania z użyciem pędu

A oto przykład rozwiązania zadania w oparciu o zasadę zachowania pędu:

Zadanie:

Do łódki o masie 30 kg wskakuje chłopiec o masie 60 kg biegnący z prędkością 6m/s. Jaką prędkość uzyska łódka tuż po wskoczeniu chłopca? 

Rozwiązanie:

Ponieważ mamy do czynienia że "zderzeniem" łódki i chłopca, więc zastosujemy zasadę zachowania pędu. Dla potrzeb tego problemu sformułujmy ją tak:

Suma pędu chłopca i łódki przed zderzeniem jest równa sumie pędów tych obiektów po zderzeniu.

http://www.fizykon.org/images_fiz/ryszadanielodka.gif

Pęd całkowity przed i po zderzeniu jest taki sam, jednak inaczej się rozkłada - przed zderzeniem całość pędu niósł że sobą chłopiec, pęd łódki był zero. Po zderzeniu łódka i chłopiec poruszają się razem z jedną prędkością dzieląc się pędem do spółki.

Weźmy się zatem za obliczenia:

Pęd (wektorowo) wyraża się wzorem:

http://www.fizykon.org/wzory/pwekt_mv.gif

zastosowanie wektorów wielowymiarowych w tym zadaniu nie jest potrzebne ponieważ cała treść zadania da się opisać jednymi kierunkiem poziomym. Dlatego możemy spokojnie pominąć znaki wektorów nad symbolami.

p = m ∙ V

Musimy powiązać ze sobą pędy przed i po zderzeniu.

pęd przed zderzeniem

pęd po zderzeniu

pęd chłopca

pęd łódki = 0

pęd chłopca i łódki razem

pchł = m chł ∙ V chł

pł = mł ∙ 0

pchł+ł = (m chł + mł) ∙ V końcowe

Z zasady zachowania pędu mamy:

pcałkowity_przed zderzeniem = pcałkowity_po zderzeniu

Czyli

pchł_przed zderzeniem + pł_przed zderzeniem = pchł+ł_po zderzeniu

Zatem

m chł ∙ V chł + 0 = (m chł +mł) ∙ V końcowe

Po podzieleniu obu stron równania przez nawias z prawej strony i zamianie stron równania otrzymamy wzór końcowy:

http://www.fizykon.org/wzory/vkonc_zadped.gif

Stąd można wyliczyć wartość prędkości:

http://www.fizykon.org/wzory/vkonc375.gif

 

Jak widać, łódka przyhamowała nieco ruch chłopca, bo jego prędkość zmalał
http://www.fizykon.org/images_fiz/usmiech3.gif
a. Jednocześnie chłopiec rozpędził (poruszył) łódkę.

Powyższą sytuację, w której jedno rozpędzone ciało łączy się z drugim, a później oba ciała poruszają się razem nasi nazwę zderzenia niesprężystego.

 

 

 

Z kolei wzór, wypisany początkowo, w przekształconej postaci może posłużyć jako nowa definicja siły:

http://www.fizykon.org/wzory/wz_def_sily_z_pedu.gif

Siła równa jest szybkości zmiany pędu.

Ten ostatni wzór na siłę jest bardziej użyteczny w naukowych zastosowaniach niż, najczęściej używana w szkole, postać z przyspieszeniem.

 

 

Prosty przykład zastosowania pojęcia pędu i zasady zachowania pędu

Jeżeli, stojąc sobie na bardzo śliskim lodzie i odepchniemy od siebie stojące też na tym lodzie sanki, to uzyskają one pęd w jedna stronę, ale my z kolei też zaczniemy ślizgać się po lodzie w kierunku przeciwnym.

W układzie My - Sanki obowiązuje zasada akcji i reakcji - my odpychamy sanki, ale sami też odpychamy się od sanek. Pęd niesiony przez odepchnięte sanki jest równoważony przez pęd odpychającego skierowany przeciwnie - w sumie pęd całego układu nie zmienia się.

http://www.fizykon.org/images_fiz/sanki.gif

Pęd niesiony przez sanki (w prawo) jest równy co do wartości pędowi odbieranemu przez człowieka (w lewo).

Opisany przykład ilustruje tzw. zasadę odrzutu. 

 

Zgłoś jeśli naruszono regulamin